Týberkýlez – asa qaýipti, óte juqpaly dert. Sondyqtan bul aýrýǵa shaldyqqandar tegin emdeledi. Týberkýlez máselesine álem alańdaýly. О́rkenıeti óristegen elderdiń ózi odan saqtanyp, qarjy qarastyryp otyr.
Álemdik densaýlyq saqtaý uıymy 2016-2035 jyldarǵa arnalǵan «Týberkýlezdi toqtatý» strategııasynda syrqatqa shaldyqqandar kórsetkishin aıtarlyqtaı azaıtýdy maqsat etip otyr. 2025 jyly syrqatqa shaldyǵýshylar deńgeıin 50, al 2035 jylǵa qaraı 90 paıyzǵa tómendetý kózdelýde.
Qazaqstanda týberkýlezdiń epıdemıologııalyq ahýalyn jaqsartý barysynda oń nyshandar baıqalady. Sońǵy 10 jylda týberkýlez aýrýynyń kórsetkishi 100 myń adamǵa shaqqanda 2,4 esege, ólim-jitim kórsetkishi 5,6 esege, balalardyń aýrýy 2 esege azaıǵan. Búginde elimizdiń ár aýmaǵynda eki saǵat ishinde týberkýlezdi jáne onyń túrin anyqtaıtyn ozyq ınnovasııalyq ádister bar. Munyń barlyǵy memlekettiń qarjylandyrýynyń, sondaı-aq halyqaralyq sarapshylarmen, álemdik densaýlyq saqtaý uıymymen birlese atqarylyp jatqan jumystyń nátıjesi. Qazirgi tańda aýrýdy jyldam anyqtaýmen qatar, tıimdi emdeıdi de.
– Konferensııada dárigerler, ákimdik, áleýmettik qoldaý qyzmetkerleri týberkýlezben kúresý jolyndaǵy birlesken jumystaryn ortaǵa saldy. Bul negizinen tájirıbe almasatyn jaqsy is-shara, – dedi óz sózinde Ulttyq ǵylymı ftızıopýlmonologııa ortalyǵynyń dırektory Málik Ádenov.
– Barlyǵymyz jumylyp, aýrýdyń aldyn alýymyz kerek. Syrqattan saqtaný úshin ár adam jeke bastyń tazalyǵyn saqtap, sportpen turaqty shuǵyldanýy kerek, – dedi óz sózinde Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, A.Myrzahmetov atyndaǵy ýnıversıtettiń prezıdenti Saǵyntaı Zekenov.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jyl saıynǵy Joldaýlarynda jáne «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynda adam densaýlyǵyn jaqsartý, aýrý sanyn, ólim-jitim deńgeıin azaıtý máselesi qamtylǵan. Onyń ishinde erekshe oryn alatyn aýrýlardyń biri – týberkýlez. Qazirgi tańda elimizde qolǵa alynyp jatqan sharalar arqyly oblysta ólim-jitim sońǵy 10 jyl kóleminde 5 esege, balalar aýrýy 25 paıyzǵa azaıdy. Jahandyq qor arqyly oblysqa syrqat belgilerin eki saǵat ishinde anyqtaıtyn jeti apparat berilgen. Bul apparattar Jarqaıyń, Selınograd, Ereımentaý aýdandaryna, Stepnogor, Kókshetaý qalalaryna ornalastyrylǵan.
– Oblystyq týbdıspanserde osyndaı eki apparat bar. Qazir syrqattardyń 50 paıyzǵa jýyǵy ambýlatorlyq jaǵdaıda em qabyldaýda. Olarǵa kúnde emhanaǵa barmaý úshin sıfrlandyrý baǵdarlamasyna oraı smartfon arqyly emdeý jaıyn dárigerler bilip otyratyn dárejege jettik. Endigi bir másele, ýaqytynda úzdiksiz dári-dármekpen qamtamasyz etý, – deıdi óz sózinde Qońyratbek Qurmanbaev atyndaǵy týberkýlezge qarsy Aqmola oblystyq dıspanseriniń bas dárigeri Qasymjan Tashmetov.
Býrabaı baýraıyndaǵy qurt aýrýyn túbegeıli qurtýǵa arnalǵan konferensııada mindet údesinen shyǵýdyń barlyq joly qarastyrylǵan egjeı-tegjeıli keńes ótti.
Baıqal BAIÁDIL,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy
